قطره قطره جمع گردد    وانگهی دريا شود      

   قطره قطره جمع گردد       وانگهي دريا شود       

 ايران ما تاج سر زمينه عکس ماهواره اي ايران

زمان و دمای چالوس

اجزاء وبلاگ

بايگانی قطره قطره

وبلاگ انگليسی من

ايران هيدرولوژی

آشنايی با نگارنده

پست الکترونيک

نظر بازديد کنندگان


سايتهای خارجی

IAH

HEC

WMO

USGS

IAHR

NRCS

GRDC

SAHRA

UNESCO

Hyd. Jobs

Prof. Ponce

Online books

Hyd. Laboratory

بازديدکننده:
Wednesday, February 04, 2004

٭ مهندس خدری و نوشتاری کوتاه از ايشان
در خصوص کليات منطق فازی


با توجه به شناخت کامل اينجانب از جناب آقای مهندس بختيار خدری طی چهارسال تحصيل در دوره کارشناسی مهندسی مرتع و آبخيز داری دانشگاه کردستان و با توجه به آشنايی اينجانب با ساير اساتيد ايشان در دوره کارشناسی ارشد آبخيزداری دانشگاه تربيت مدرس و با توجه به پروژه ارزشمند پايان دوره کارشناسی ارشد ايشان ـ اينجانب با کمال افتخار صلاحيت علمی و اخلاقی ايشان را برای عضويت در هيات علمی دانشگاه و يا مراکز تحقيقاتی گواهی کرده و بعنوان دوست - معلم و مدير گروه آموزشی ايشان در دوره کارشناسی اعتقاد دارم که توانايی های علمی و پشتکار مثال زدنی آقای مهندس خدری همراه با اشتياق ايشان به تعليم و تحقيق بی ترديد در آينده منشا اثراتی قابل توجه برای دانشکده و يا محل خدمت آتی ايشان خواهد بود.

نگارش اين نوشتار در وبلاگ شخصی اينجانب جهت تاييد متن الکترونيکی بدون امضاء نگارنده ميباشد که از طريق پست الکترونيکی و بصورت فايل ضميمه برای ايشان ارسال کرده ام.
با تشکر
فرنوش قاسم پور

در خاتمه نوشتاري کوتاه از آقاي مهندس خدري در خصوص کليات منطق فازي


۱- منطق فازي (Fuzzy Logic)
واژه «فازي» در فرهنگ لغت آكسفورد (Oxford )با معناي «مبهم، گنگ، نادقيق، گيج، مغشوش، درهم و نامشخص» آمده است. معاني ديگري مثل كركي، درهم و برهم، پرزدار، تيره و نامعلوم نيز از جمله معناي ديگر ذكر شده براي واژه فازي مي باشد. (آذر، عادل و فرجي، حجت، 1380)
در مجموع واژه فازي به مفاهيم بدون مرز دقيق اشاره دارد (Charleson, 1998).
لطفي زاده در پاسخ به اين سوال كه چرا كلمه فازي را براي اين نظريه انتخاب كرده است مي گويد: «من كلمه فازي را انتخاب كردم چون احساس مي كردم كه اين كلمه با بيشترين دقت آنچه را در اين نظريه آمده است، توصيف مي كند. من ميتوانستم كلمه محترمانه تري را كه كمتر عوامانه باشدانتخاب كنم. پس در مورد كلمه هاي نرم (Soft) غير دقيق (Unsharp) كدر و درهم و برهم (Blurred) و يا قابل ارتجاع و انعطاف (Elastic) فكر كردم اما هيچكدام اينها آنچه راكه در ذهن من بود به دقت توصيف نميكردند. پس در نهايت «فازي» را در اين جايگاه قرار دادم»(قيومي، 1381)
قرنها فرض دو ارزشي بودن يك اصل بي چون و چرا بود تا آنكه در اوايل قرن بيستم لوكاسيويچ و به دنبال او برخي از دانشمندان علم رياضي و منطق,ارزش سومي را مطرح كردند كه ارزش سوم براي هر كدام از آنها شأن معرفتي متفاوتي داشت و از چشم انداز متفاوتي نشأت مي گرفت. يكي از اين منطق ها,منطق سه ارزشي كوانتومي است كه براي حل مسائلي كه از مكانيك كوانتومي ناشي مي شود ارائه شده است.پس از آن منطقهاي چند ارزشي و بي نهايت ارزشي ارائه گرديدند.در همين راستا,دكتر لطف الله عسگرزاده كه بعدها به دكتر لطفي زاده در ايران و زاده (Zadeh . L.A) در جهان معروف شد, در سال1965مقاله مشهور خود تحت عنوان مجموعه هاي فازي (Fuzzy sets) را ارائه نمود و در اين مقاله چنين ادعا نمود كه براي مشخص كردن اعضاي يك مجموعه مي بايست تابع عضويت(Membership Function) تعريف شود، يعني ميزان عضويت مي تواند دقيقا صفر و يك نباشدبلكه مقادير ما بين اين دو باشد. مثل شخصي به اندازه 8/0 و فرد ديگري به اندازه 6/0به مجموعه مردان بلندقد تعلق داشته باشد.
با انتشار اين مقاله و مقاله هاي بعدي مربوط به آن موجي از مخالفت و انتقاد از سوي دانشمندان غربي به اين ديدگاه برانگيخته شد.مقصود اصلي ارائه دهنده اين نظريه ارائه ابزارهايي بود كه به وسيله آن بتوان نحوه استدلال و تصميم گيري انسان را صورتبندي رياضي ببخشند.( قيومي، 1381)
به كوتاهي نظريه مجموعه هاي فازي نظريه اي است براي اقدام در شرايط عدم اطمينان. اين نظريه قادر است بسياري از مفاهيم و متغيرها و سيستم هايي را كه نادقيق و مبهم هستند، چنانچه در عالم واقع اكثراً چنين است صورتبندي رياضي ببخشد و زمينه رابراي استدلال، استنتاج، كنترل و تصميم گيري در شرايط عدم اطمينان فراهم آورد. (طاهري، 1378)
در صورت پذيرش چارچوب بي نهايت ارزشي واقع در بازه اي مثل [1و0 ] ( صفر براي كذب مطلق و 1 براي صدق مطلق و اعداد مياني معروف درجه اي از درستي و يا وابستگي به يك مجموعه) بسياري از اصولي كه پذيرفته و تثبيت شده بودند و جز مسلمات و بديهيات منطقي به شمار مي رفتند. به زير سوال خواهد رفت و ديگر نمي توان آنها را پذيرفت. چنين هزينه هاي سنگيني واكنشهاي بسياري را برانگيخته است.
از روز آغازين ارائه تفكر فازي حدود 40 سال مي گذرد و امروزه از شدت مخالفت ها و بي اعتنايي ها به اين منطق كاسته شده است، به خصوص از زماني كه تكنولوژي با مباني فازي- بخصوص در ژاپن- پيشرفتهاي چشمگيري كرد و سودآوري خود را نشان داد، انعطاف نسبت به اين نوع نگرش بيشتر شده است. امروزه منطق فازي و نظريه مجموعه های فازي اساس بسياري از حوزه هاي علمي را به كلي دگرگون كرده است. در حوزه هاي رياضي، علوم كامپيوتر، هوش مصنوعي، پزشكي، حقوق، مديريت، تكنولوژي و بسياري ديگر از فعاليت هاي بشري، تحولات بسيار جالب توجه بوده اند، و در اين زمينه سرمايه گذاري هاي بسياري بخصوص در كشورهاي شرق آسيا و خصوصاً ژاپن صورت گرفته است. (قيومي، 1381)
آنچه محل تامل نظريه پردازان فازي مي باشد عبارت هايي است كه در آنها محمولهايي وجود دارد كه چندان شفاف و واضح نيستند و رگه هايي از ابهام (Vagueness) و عدم قطعيت (Uncertainty) در آنها وجود دارد. اگر در يك جمع از حضار بخواهيم افراد متاهل دست خود را بالا ببرند يك مجموعه مشخص متاهل و يك مجموعه مشخص غيرمتاهل هستند. يا به سادگي مي توان مجموعه زنان و مردان را از هم تفكيك كرد. اما در همان جمع اگر خواسته شود افرادي كه از شغل خود رضايت دارند دست خود را بالا ببرند در كنار كساني كه به طور واضح دست خود را بالا برده اند و كساني كه با خيال راحت دستهايشان پايين است افرادي را خواهيم ديد كه در بالا نگه داشتن دست هاي خود دچار ترديد هستندكه چنين واكنشي شايد نشان دهنده رضايت نسبي و يا كم رضايتي شغلي باشد. محمول هايي مثل فاني و غيرفاني، زنده و مرده، مرد و زن ، سفيد و غيرسفيد, سياه و غيرسياه، انسان و غيرانسان و ازاين قبيل مجموعه هايي مشخص، قطعي و دقيق (Precise) هستندكه اعضاي كاملاً مشخصي دارند كه ترديدي در تعلق شي خاصي مثلa در آنها وجود ندارد. يعني يا a به آن مجموعه متعلق هست و يا aبه آن مجموعه تعلق ندارد. اما مجموعه انسان هاي خوشحال، راضي، بلند قد، زيبا، باهوش، فعال، و لايق داراي يك سري ويژگي هاي كيفي هستند كه براي آنها مرز مشخص و قطعي و مسلمي وجود ندارد. اين مفاهيم زباني داراي ابهام هستند. (قيومي، 1381)
عبارت امروز هوا گرم است اگر در يكي از روزهاي مرداد به زبان آورده شود نسبت به زماني كه در يكي از روزهاي ديماه گفته شود بر شرايط كمي بسيار متفاوتي دلالت خواهد كرد. شنونده اين جمله که در آن شرايط قرار دارد بدون هيچ توضيح اضافه اي مي تواند درك درستي نسبت به اين جمله داشته باشد اما اگر گيرنده اين جمله يك سيستم كامپيوتري يا سيستم ارزش گذار 0و1باشد و هيچ اطلاعات ديگري نيز به او جز درجه حرارت هوا داده نشود در مرداد به اين جمله ارزش 1 و در ديكماه به آن ارزش 0 مي دهند اما يك سيستم هوشمند فازي در مرداد به اين عبارت ارزش 1 و در روز نسبتاً گرم ديماه به آن ارزش 3/0 به عنوان مثال خواهد داد. (قيومي 1381)

1-2 - ويژگي هاي منطق فازي
الف- در منطق فازي استدلال هاي دقيق به عنوان موارد مرزي استدلال هاي تقريبي تلقي مي شود.
ب- در منطق فازي هر چيزي درجه پذير است
ج- هر سيستم منطقي مي تواند فا زي شود.
د- در منطق فازي دانش به عنوان مجموعه اي از محدوديت هاي تغيير پذير و يا به طور معادل فازي كه بر روي مجموعه اي از متغيرها اعمال مي شود تعبير مي گردد.
ج- استنتاج به عنوان يك فرآيند گسترش محدوديت هاي تغيير پذير در نظر گرفته مي شود(قيومي، 1381) .
تئوري مجموعه هاي فازي براي بيان وزن دهي به عوامل موثر در فرسايش و سيل خيزي استفاده شده است. كاربرد اين تئوري در علوم خاك و زمين شناسي و به ويژه در دهه اخير رشد روزافزوني يافته است. از آنجا كه در تئوري مذكور به جاي اختصاص يك عدد قطعي از مجموعه اي از احتمالات براي بيان وزن عامل استفاده مي شود روشن است كه استفاده از آن در علوم زمين شناسي، خاك و منابع طبيعي به دليل استفاده اين علوم از عوامل غير دقيق(Imprecision) و مبهم مي تواند بسيار موثرواقع شود(مهدويفر، 1376).

توسعه و كاربرد روز افزون تئوري فازي در علوم مختلف را مي توان به دو عامل نسبت داد (Juang &et al .1998).
۱- غالباً در وقوع پديده هاي طبيعي عوامل چندي به طور همزمان ايفاي نقش مي كنند كه ارزيابي دقيق درجه تاثيرگذاري هر كدام از آنها به دلايل اقتصادي و يا علمي امكان پذير نيست به همين خاطر بيان وزن عوامل همواره با عدم قطعيت (Uncertanaity)همراه است.
۲- اصولاً بسياري از عواملي كه براي ارزيابي پديده هاي طبيعي و زمين شناسي در نظر گرفته مي شود كيفي بوده وكمي نيستند در حاليكه در بسياري از موارد مهندسين طراح نيازي به برآوردهاي كمي براي انجام محاسبات طراحي دارند.

همانگونه كه ذكر شد در بررسي هاي علمي پديده هاي زمين شناسي و منابع طبيعي شايد به جرات بتوان گفت عدم قطعيت بخشي جدايي ناپذير اين نوع بررسي ها را تشكيل مي دهد هر چند براي رفع محدوديت دوم غالباً محققين اعداد مطلق را براي بيان وزن هر يك از عوامل انتخاب نموده اند. استفاده از اعدادمطلق براي بيان اهميت نسبي علاوه بر تبديل عوامل كيفي به كمي، انجام محاسبات و نتيجه گيري ها را بسيار ساده و آسان مي نمايد. با اين وجود استفاده كننده از اين روش همواره با يك محدوديت عمده روبرو مي گردد اين محدوديت كه ناشي از خواص ذاتي اعداد مي باشد ارزش مطلق هر عدد است.

اگر وزن يك عامل را يک و وزن يك عامل ديگر دو فرض شود عملاً تاثير عامل دوم دو برابر عامل اول در نظر گرفته شده است. به عنوان مثال اگر در يك منطقه به عامل زمين شناسي وزن چهار و به عامل شيب زمين يك اختصاص يابد بدون در نظر گرفتن هيچگونه خطايي در اين قضاوت، تاثير عامل زمين شناسي چهار برابر عامل شيب دامنه در نظر گرفته شده است. اين كار كاملاً به دور از واقعيت بوده و همراه احتمال خطاي زياد است(مهدويفر1376).

در مجموع مطالبي كه در مورد منطق فازي ارائه شده است مي توان بطور كلي و عمومي منطق فازي را اين چنين توصيف كرد. نظريه مجموعه هاي فازي و يا منطق فازي كه در فارسي از آن به منطق گنگ و يا چندارزشي ياد مي شود ابتدا توسط زاده (Zadeh,1965) استاد ايراني الاصل دانشگاه بركلي كاليفرنيا به منظور تعريف و تعيين کمي كلاسهايي ارائه شد كه به صورت مبهم وناگويا مانند عوامل بسيار مهم و يا اراضي نسبتاً مناسب بيان مي شود. اين منطق تحت هر عنواني كه بيان گردد، از نظر مباني و روش شناسي در مقابل منطق دو ارزشي ارسطويي قرار مي گيرد. در تفكر فازي تعيين مرزی مشخص مشكل و تعلق عناصر مختلف به مفاهيم و موضوعات گوناگون نسبي است. چنين تفكري با طبيعت ومحيط پيراموني انسان بسيار سازگار مي باشد. فازي بودن به معناي چند ارزشي يودن است و در مقابل منطق دو ارزشي كه در آن براي هر سوال و يا مفهومي تنها دو پاسخ و يا حالت (درست يا نادرست سياه يا سفيد) مي تواند وجود داشته باشد، قرار مي گيرد. در حقيقت منطق ارسطويي را مي توان حالت خاصي از تفكر فازي به حساب آورد. اين موضوع را مي توان با ذكريک مثال روشن كرد. اگر در يك كلاس گفته شود كه افراد ذكور دستهايشان را بلند كنند مجموعه اي حاصل مي شود كه فازي نبوده و مخاطبان را مي توان به دو دسته مذكر و غيرمذكر تقسيم نمود. بدين ترتيب منطق ارسطويي پابرجا است حال اگر از افراد مزبور سوال شود كه آيا از استاد خود راضي هستند در اين صورت تعدادي با اطمينان دست خود را بالا گرفته و عده اي نيز دست خود را اصلاً بالا نمي آورند اما اغلب افراد ممكن است بين اين دو حالت قرار گرفته باشند اين نشان دهنده يك مجموعه فازي است كه هر كدام از عناصر اين مجموعه درجه اي از راضي بودن را نشان مي دهند بنابراين اگرچه هركدام از طبقات مورد نظر (كاملاً راضي، راضي ، تاحدودي راضي و غيره) از نظر معنايي و لفظي اطلاعات مهمي را به همراه خود دارند ليكن از نظر كمي مرز دقيق را بين اين طبقات نمي توان متصور شد و از سوي ديگر طبقه بندي دو گزينه اي (نظريه كلاسيك مجموعه ها )،كه براساس آن يك شيء تنها و تنها مي تواند به عضويت يكي از كلاسها درآيد در بسياري از شرايط نارسا و دارای ضعف است (Burrough & et al, 1992, Burrough, 1989).

انچه توسط زاده (Zadeh,1965) پيشنهاد شد عبارت است از عضويت در يك مجموعه نه تنها به صورت صفر (غيرعضو) و يك ( عضو بودن) بلكه به شكل مقادير بين صفر و يك كه بيانگر درجه عضويت و متعلق بودن به كلاس است. تابعي كه درجه عضويت به يك مجموعه را بيان مي كند اصطلاحاً تابع عضويت ( Membership function ) ناميده مي شود (Burrough & et al , 1989, Kerre,1991) به اين ترتيب درجه اهميت هركدام از فاکتورها را مي توان توسط اين تابع به گونه اي تعريف نمود كه مهم ترين خصوصيت مقدار عددي 1، و كم اهميت ترين مشخصه مقدار صفر را اختيار نمايد.

منابع
۱- آذر، ع.و فرجي، ح.(1380)، علم مديريت فازي ، انتشارات تهران، 130 ص
۲- طاهري، س.م.( 1378)، آشنايي با نظريه مجموعه هاي فازي، انتشارات جهاد دانشگاهي مشهد، چاپ دوم
۳- قيومي، ص.( 1381)، منطق فازي و مباني فلسفي آن، پايان نامه کارشناسي ارشد فلسفه، دانشگاه تربيت مدرس، 188ص

۴- مهدويفر، م.ر.( 1376 )،پهنه بندي خطر زمين لغزش منطقه خورش رستم ( جنوب غربي شهرستان خلخال )،پايان نامه کارشناسي ارشد مهندسي زمين شناسي،دانشگاه تربيت مدرس، 154 ص
۵- وانگ، لي.(1378)، سيستم هاي فازي و کنترل آن، تشنه لب، م.صفارپور، نيما.و افيوني، د.انتشارات تهران، ص 10
۶- Burrough, P. A. (1989), Fuzzy mathematical methods for soil survey and land evaluation, J. soil sci. 40: 477- 492.
۷- Burrough, P. A., R.A. Macmillan., W. Van Deursen., (1992), Fuzzy classification methods for determinig land suitability from profile observation and topography, J. Soil Sci., 43:193-210.
۸- Carlson, W. L., B. Thorne., (1998), Applied statistical methods, Prentice-Hall Inc., 1021P.
۹- Jung, J. R., Sun, C., Mizutani E.M., (1998), Neruro-fuzzy and soft computing, Printice-Hall.
۱۰- Kerre, E. ( 1991), Introduction to the basic principles of fuzzy set theory and some of its applications, Communication and cognition, Blandijnberg 2, 900 Gent, Belgium.




........................................................

Copyright  © 2001 - 2005
Farnush Ghasempour
hyd_student@yahoo.com

 

 

 

وبلاگ دکتر معين

 

نرم افزار های رايگان

WEPP & GeoWepp

Hec-Hms & GeoHms

Hec-Ras & Georas

Hec-DssVue

Hec-ResSim

TR-55 , win

TR-20 , win

EPANET

SWMM

AGNPS

BASIN

AGWA

SWAT

SITES

 

 

دروس آنلاين

Hydrology for schools

Hydrology

Hydrogeology

Ground Water Eng

Colorado Hydrology

Maidment Hydrology

GIS for Watersheds 

Geomeric & GIS Hyd

Water Res. Systems

Numerical Skills

Comp Meth. in Hyd r

ANN & FL in Hyd r

Adv. Sub Surf. Hyd r

HydroInformatics

 

 

 

 

 

 


 چو ايران نباشد تن من مباد
پاينده ايران

 

  سايتهای ايرانی

پرزيا دزرت

رودهای ايران

مرکز آمار ايران

مرکز سنجش از دور

پژوهش وزارت علوم

مرکز تحقيقات کارست

تحقيقات باروری ابرها

وزارت جهاد کشاورزی

کميته ملی سدهای بزرگ

سازمان مديريت منابع آب

سازمان هواشناسی ايران

مطالعات آب و محيط زيست

بانک اطلاعات محيط زيست

کميته ملی آبياری و زهکشی


 

 

  اطلاعات عمومی

نتکده

مدرسه وب

پرزين لرن

استاد آنلاين

نشر علوم

آموزش HTML

ديکشنری صائب

مترجم آنلاين پارس

کلوپ دانشگاه کردستان

 



Danshjoo List